FlySafe vergroot vliegveiligheid door het volgen van vogeltrek
12/09/2026 01:00:00
FlySafe is een vernieuwde digitale dienst die actuele informatie en voorspellingen geeft over grootschalige vogeltrek boven Nederland, België en Duitsland. Het systeem combineert gegevens van weerradars met weersverwachtingen en historische trekpatronen. Het doel is tweeledig: vogelaanvaringen verminderen en piloten beter ondersteunen bij operationele beslissingen. De ontwikkeling is uitgevoerd door het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica van de Universiteit van Amsterdam, de Koninklijke Luchtmacht en het KNMI.
Miljoenen vogels trekken jaarlijks door het luchtruim. Vooral militaire vliegtuigen lopen risico omdat zij relatief lang op lage hoogte vliegen, precies waar veel vogeltrek plaatsvindt. Een botsing is doorgaans fataal voor de vogel en kan, afhankelijk van grootte en snelheid, ernstige schade aan een vliegtuig veroorzaken. Op een luchthaven kunnen vogels nog van start- en landingsbanen worden verjaagd, maar tijdens een vlucht is vermijden de belangrijkste maatregel. Bij sterke trekgolven kan een route worden aangepast of een deel van het luchtruim tijdelijk worden gemeden. Eerder onderzoek wijst erop dat landen met systemen als FlySafe gemiddeld 45 procent minder vogelaanvaringen kennen.
De eerste versie van FlySafe ontstond in 2008 en gebruikte onder meer gegevens van luchtverdedigingsradars. De nieuwe versie gebruikt vooral toegankelijkere weerradars van meteorologische diensten in drie landen. De waarnemingspagina verwerkt ongeveer iedere vijf minuten nieuwe gegevens. Gebruikers kunnen zien op welke hoogte vogels vliegen, waar dichtheden hoog zijn en hoe trekgolven zich ruimtelijk ontwikkelen. Een tweede onderdeel voorspelt de migratie enkele dagen vooruit door verwachte weersomstandigheden te koppelen aan patronen uit het verleden.
De Koninklijke Luchtmacht gebruikt de informatie om waarschuwingen voor piloten op te stellen. Tegelijk heeft de dienst bredere ecologische waarde. Onderzoekers krijgen geïntegreerde informatie over de relatie tussen weer en vogeltrek, terwijl vogelaars de actuele bewegingen kunnen volgen. Het dashboard is vrij toegankelijk en technisch schaalbaar naar andere landen. FlySafe laat daarmee zien hoe bestaande meetinfrastructuur voor het weer ook kan worden gebruikt om dierbewegingen zichtbaar te maken. De toepassing beschermt vogels niet door hun trek te beïnvloeden, maar door menselijke vliegactiviteiten beter af te stemmen op natuurlijke migratiepieken.
Bron: https://www.naturetoday.com/nl/nl/nature-reports/message/?msg=35776
