“Aan de slag met het stikstofpakket; geen wijn meer over om water bij te doen”
26/08/2026 01:00:00
Natuurmonumenten riep minister Van Essen op het voorliggende stikstofpakket uit te voeren en niet verder af te zwakken. De organisatie deed dat samen met Natuur & Milieu tijdens een gesprek over de kabinetsplannen. Volgens Natuurmonumenten zijn natuurherstel en verlaging van de stikstofuitstoot door opeenvolgende kabinetten vaak onderzocht, aangekondigd, vertraagd en versoberd. De metafoor dat er geen wijn meer over is om water bij te doen, drukt uit dat volgens de organisatie de minimale ondergrens is bereikt.
De oproep plaatst het pakket in een langere reeks gebeurtenissen: de stikstofuitspraak van de Raad van State in 2019, plannen van voormalig minister Schouten, het advies van Remkes en het Nationaal Programma Landelijk Gebied. In al die trajecten kwam dezelfde hoofdlijn terug: de uitstoot moet fors omlaag om kwetsbare natuur te herstellen en vergunningverlening juridisch en ecologisch houdbaar te maken. Wanneer na ieder besluit opnieuw uitstel of afzwakking volgt, verslechtert de natuur verder en worden maatschappelijke kosten naar volgende generaties doorgeschoven.
Natuurmonumenten noemt gerichte maatregelen rond kwetsbare gebieden, ondersteuning van boeren die willen omschakelen en duidelijke ruimtelijke keuzes. Zonering rond kwetsbare natuur wordt de ruggengraat van het pakket genoemd, omdat daarmee meerdere problemen tegelijk kunnen worden aangepakt. Minder emissie dichtbij gevoelige gebieden helpt natuur, terwijl maatregelen rond water, bodem en landgebruik ook perspectief kunnen bieden voor een duurzamere landbouw en een beter functionerend landschap.
De organisatie presenteert natuurherstel niet als tegenstelling tot economische ontwikkeling. Schone lucht, schoon water en een gezonde leefomgeving zijn basisvoorwaarden voor wonen, landbouw en ondernemerschap. Zolang natuurdoelen niet worden gehaald en vergunningen juridisch kwetsbaar blijven, zitten ook woningbouw, infrastructuur en bedrijven vast. Duidelijke keuzes kunnen daarom onzekerheid verminderen, mits overheid en sectoren weten welke doelen gelden, welke middelen beschikbaar zijn en binnen welke termijn resultaten moeten worden bereikt.
Het bericht erkent dat keuzes moeilijk zijn en grote gevolgen kunnen hebben. Juist daarom is ondersteuning voor boeren en samenwerking bij de uitwerking nodig. Natuurmonumenten zegt daaraan te willen bijdragen, maar ziet geen ruimte om de kern opnieuw ter discussie te stellen. De kennis en veel oplossingen zijn volgens de organisatie beschikbaar; de ontbrekende stap is uitvoering met tempo. De centrale boodschap is dat verder uitstel problemen niet neutraliseert, maar ecologische schade, juridische blokkades en financiële lasten vergroot.
Bron: “Aan de slag met het stikstofpakket; geen wijn meer over om water bij te doen”
