NATUURNET
      Natuurnet
uw kennismakelaar 



terug naar inhoudsopgave

Zendergrutto sneuvelt in Malinees vissersdorp

1 dec 2009

’Gaast’, een van de vijftien grutto’s die dit voorjaar in Fryslân van een satellietzender werden voorzien, is gesneuveld in Mali. Na een broedseizoen in de Friese weiden, vloog de vogel in juni via Spanje en Senegal naar Guinee-Bissau. Na een verblijf van ruim drie maanden vloog ze door naar de Binnendelta van de rivier de Niger, in Mali. Daar kwam ze in een visnet aan haar einde. Dat blijkt uit de peilingen die door de satelliet zijn doorgegeven, en uit een speurtocht in het veld, door medewerkers van Wetlands International.

Opsporingsactie
De zender van ‘Gaast’ viel een week na aankomst stil bij een klein vissersdorpje in Mali. Het enige dat nog doorkwam waren signalen van de zogenoemde ‘temperatuur- en activiteitlogger’. Die gaf aan dat de vogel dood moest zijn. Met hulp van Wetlands International in Mali is zo gauw mogelijk een opsporingsactie op touw gezet. Dat was geen sinecure, want ‘Gaast’ was naar een vrijwel onbereikbare plek in de delta getrokken. Schipper Sine Konta, die de Delta als zijn broekzak kent, en Wetlands International-collega Mori Diallo slaagden erin op deze afgelegen plaats van bestemming te komen.

Na aankomst kostte het hen nog een paar dagen om de zender – een fel geel bolletje, ter grootte van een klein ei, dat in de buikholte van de vogels werd geďmplanteerd – boven water te krijgen. Eerst moest de nodige argwaan bij de mensen in het dorp overwonnen worden. De vissers deden in eerste instantie voorkomen of deze zender hun niks zei. Na geduldige uitleg van het hoe en waarom van het zenderonderzoek en de tussenkomst van de dorpsoudste met zijn raadgevers werd de satellietzender uiteindelijk opgespoord en overhandigd.

Geen systematische jacht
Uit enquętes die onderzoekers van Wetland International en Altenburg & Wymenga ecologisch onderzoek rond de eeuwwisseling uitvoerden in de Binnendelta, was al gebleken dat er in deze omgeving veel vogels met netten worden gevangen, door gespecialiseerde vogelvangers. In de zuidwesthoek van de Delta, het gebied waar ‘Gaast’ aan haar eind kwam, worden vogels vooral geschoten. Maar de lokale visser die Mori en Sine de plek liet zien waar hij de grutto had gevonden, vertelde dat de vogel in zijn visfuik terecht was gekomen. Geen gerichte jacht dus, maar botte pech. De vissers uit dit dorp blijken niet systematisch op vogels te jagen. Alleen wanneer de visvangst onrendabel wordt, tegen het eind van het visseizoen, proberen ze wat vogels te vangen voor eigen consumptie.

Trekken grutto’s ’in een rondje’?
Het zal dus nooit duidelijk worden of ‘Gaast’ aan zogenoemde loop migration deed. Een van de vragen die hopelijk door het zenderonderzoek wordt beantwoord is of grutto’s ‘in een rondje’ trekken. Het lijkt er op dat een deel van de grutto’s uit Fryslân via Spanje en Portugal naar West-Afrika vliegt, om aan het eind van de winter via een oostelijke route langs Mali en Italië weer naar het noorden te vliegen.

Het onderzoek heeft al wel geleerd dat grutto’s er een soepele strategie op na houden rond hun trek en overwintering. Zo maakte onder andere de grutto ‘Nijhuzum’ niet de tussenstop in de rijstvelden van Spanje die ‘Gaast’ wel maakte. Deze twee vogels verbleven vervolgens een tijd vlak bij elkaar in het kerngebied van overwinterende grutto’s in Guinee-Bissau. Van daaruit trokken ze onverwacht in totaal verschillende richtingen: ‘Gaast’ vloog oostwaarts naar Mali (1200 km), ‘Nijhúzum’ vloog een stukje terug naar de Senegalrivier (500 km) op de grens van Senegal en Mauretanië. Deze uiteenlopende routes werpen de vraag op of de rijstvelden in Guinee-Bissau dit jaar wellicht niet voldoende te bieden hebben voor de overwinterende vogels.

Op dit moment zijn – vooral door materiaalpech – nog maar 5 van de 15 gruttozenders in de lucht. Als het meezit zullen die tot begin april signalen blijven doorgeven, net lang genoeg om informatie te bieden over de trek terug richting Fryslân.

Het zenderproject is een gezamenlijk onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen, het Alaska Science Center van de US Geological Survey, ecologisch onderzoeksbureau Altenburg en Wymenga en de coalitie Nederland-Gruttoland. Het project wordt financieel ondersteund door de Directie Kennis van het Ministerie van LNV en de Provincie Fryslân. De vogels zijn te volgen via www.vogelbescherming.nl/grutto

Zoekt u een adviesbureau? Ga naar de zoekpagina  

terug naar inhoudsopgave of terug naar de homepage van het Natuurnet