NATUURNET
      Natuurnet
uw kennismakelaar 



terug naar inhoudsopgave

De Nederlandse ruimtelijke ordening gewikt en gewogen

31 mei 2007

Donderdag 31 mei 2007 neemt Barrie Needham afscheid als hoogleraar Planologie aan de Faculteit der Managementwetenschappen van de Radboud Universiteit Nijmegen. In zijn afscheidsrede neemt de geboren Brit, die sinds 1978 in Nederland woont, de Nederlandse ruimtelijke ordening onder de loep. En guess what? Hij is daar niet eens zů ontevreden over.
Als de Nederlandse ruimtelijke ordening wordt gewikt en gewogen, is het eindoordeel niet eenduidig. De ambities zijn hoog en veel ervan worden bereikt. Binnensteden zijn meestal veilig en schoon en vaak ook aantrekkelijk. Het merendeel van de woonwijken en bedrijventerreinen wordt goed onderhouden. Het landschap in veel landelijke gebieden is nog steeds gaaf. Een aantal grote projecten geniet internationale faam. Het is juist vanwege deze prestaties dat in het buitenland de Nederlandse planning een sterke reputatie heeft verworven.

Niet duurzaam, niet eerlijk, geen regie
Kritiek kan worden geleverd op wat niet wordt nagestreefd. Er is nog steeds te weinig aandacht voor een duurzame ruimtelijke inrichting zodat volgende generaties hiervan kunnen profiteren. Ook wordt niet veel gedaan om de kosten en baten van het gebruik van de ruimte eerlijker te verdelen. Kritiek is te leveren op de rijksoverheid die haar ambities voor de ruimtelijke ordening verlaagt en zich terugtrekt, terwijl juist in dit tijdperk van schaalvergroting een sterke centrale regie nodig is.

Gemeenten zetten burgers buiten spel
Hoewel de resultaten doorgaans niet slecht zijn, kunnen er vraagtekens worden gezet bij de manier waarop deze tot stand komen. Dat geldt met name de te nauwe betrokkenheid van gemeenten bij de uitvoering van het ruimtelijke beleid. Gemeenten werken vaak met projectontwikkelaars innig samen en zetten de burger buiten spel. Ook hebben zij vaak groot financieel belang bij de uitkomst. Het gevolg is dat gemeenten onvoldoende openheid van zaken - met name over de financiŽn bij een project - kunnen geven, dat zij soms grote financiŽle risico's lopen en dat zij onvoldoende afstand kunnen nemen om het project neutraal en in het algemeen belang te sturen. De inhoud van de ruimtelijke ordening wordt teveel bepaald door de financiŽle gevolgen voor de overheid zelf. En sommige gemeenten overschrijden de beginselen van behoorlijk bestuur in hun wens zoveel mogelijk te presteren. Deze werkwijze kan het vertrouwen, dat de burger in het openbaar bestuur heeft, schaden. Dat is niet ongevaarlijk voor het voortbestaan van een goede ruimtelijke ordening in Nederland.

De overheid is er voor het beleid
De opgave is de ambities van de ruimtelijke ordening hoog te houden en goede resultaten te bereiken, zonder dat de overheid haar positie als behartiger van het algemeen belang en als onafhankelijke 'rechter' boven de markt prijs geeft. De taak van de overheid is het ruimtelijk beleid vorm te geven en vast te stellen, in het belang van de burgers. De actieve uitvoering van dat beleid kan zij beter overlaten aan anderen - burgers, grondbezitters, commerciŽle ontwikkelaars. Dit betekent een grote ommezwaai in de praktijk van de afgelopen tientallen jaren.


Zoekt u een adviesbureau? Ga naar de zoekpagina  

terug naar inhoudsopgave of terug naar de homepage van het Natuurnet